თეორია — მოძრაობის წესების კონსპექტი

ეს არის საქართველოს კანონის „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ შემოკლებული, გამოცდაზე ორიენტირებული კონსპექტი. თითოეული თავი შეიცავს იმ წესებს, რომლებიც ბილეთებში ყველაზე ხშირად გვხვდება. თეორია საუკეთესოდ მაშინ მუშაობს, როცა კითხვას ვარჯიშს უთავსებ: წაიკითხე თავი და მაშინვე ივარჯიშე შესაბამისი თემის ბილეთებზე — ასე ცოდნა ბევრად მყარად რჩება.

როგორ ისწავლო ეფექტიანად ნუ ეცდები ყველაფრის ერთ დღეში წაკითხვას. დღეში 2–3 თავი + 20–30 ბილეთი ბევრად უკეთეს შედეგს იძლევა, ვიდრე ერთი „მარათონი“. ციფრები (მანძილები, სიჩქარეები) ცალკე გაიმეორე — ისინი ქვემოთ ერთ ცხრილში გაქვს თავმოყრილი.

დასამახსოვრებელი ციფრები

ეს რიცხვები გამოცდაზე პირდაპირ იკითხება. ყველა მათგანი გადამოწმებულია კანონის „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ მოქმედი რედაქციით.

რიცხვი	წესი
20 კმ/სთ	მაქსიმალური სიჩქარე საცხოვრებელ ზონაში და ეზოს ტერიტორიაზე.
60 კმ/სთ	მაქსიმალური სიჩქარე დასახლებულ პუნქტში, თუ საგზაო ნიშნით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
90 კმ/სთ	„B“ კატეგორია დაუსახლებელ პუნქტში, ჩვეულებრივ გზაზე (მსუბუქი მისაბმელის გარეშე).
110 კმ/სთ	„B“ კატეგორია ავტომაგისტრალზე (მსუბუქი მისაბმელის გარეშე).
80 კმ/სთ	„B“ კატეგორია მსუბუქი მისაბმელით — ყველა გზაზე; ასევე „A“, „A1“, „B1“ — ყველა გზაზე.
50 კმ/სთ	მაქსიმალური სიჩქარე სხვა მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების ბუქსირებისას.
4–6 მ	მანძილი მობუქსირესა და საბუქსიროს შორის მოქნილი გადაბმისას; ხისტი გადაბმისას — არაუმეტეს 4 მ.
5 მ	გაჩერება აკრძალულია ქვეითთა და ველოსიპედისტთა გადასასვლელებზე და მათ წინ 5 მ-ზე ახლოს; ასევე სავალი ნაწილების გადაკვეთაზე და მისი ნაპირებიდან 5 მ-ზე ახლოს.
15 მ	გაჩერება აკრძალულია სამარშრუტო ტრანსპორტისა და ტაქსის გაჩერების ადგილიდან 15 მ-ზე ახლოს, თუ ეს მათ მოძრაობას აბრკოლებს.
50 მ	დგომა აკრძალულია გზის სავალ ნაწილზე რკინიგზის გადასასვლელთან 50 მ-ზე ახლოს.
100 მ	გასწრება აკრძალულია რკინიგზის გადასასვლელზე და მის წინ 100 მ-ზე ახლოს; გაჩერება აკრძალულია სახიფათო მოსახვევთან და ამობურცულ გადატეხვასთან, სადაც ხილვადობა თუნდაც ერთი მიმართულებით 100 მ-ზე ნაკლებია.
15 მ / 30 მ	საავარიო გაჩერების ნიშანი იდგმება მანქანიდან არანაკლებ 15 მ-ზე დასახლებულ პუნქტში და არანაკლებ 30 მ-ზე — დაუსახლებელში.
150 მ	შორი ნათება ახლო ნათებაზე უნდა გადაირთოს შემხვედრ სატრანსპორტო საშუალებამდე არანაკლებ 150 მ-ისა.
50–100 მ / 150–300 მ	მაფრთხილებელი ნიშნები იდგმება სახიფათო მონაკვეთის დასაწყისამდე: დასახლებულ პუნქტში — 50–100 მ-ზე, დაუსახლებელში — 150–300 მ-ზე.
5 მ / 10 მ	რკინიგზასთან აკრძალული მოძრაობისას გაჩერდი „სდექ“ ხაზთან, ნიშანთან ან შუქნიშანთან; მათ გარეშე — შლაგბაუმიდან არანაკლებ 5 მ-ისა, ხოლო თუ შლაგბაუმიც არ არის — უახლოესი რელსიდან არანაკლებ 10 მ-ისა.
5 წუთი	ზღვარი „გაჩერებასა“ და „დგომას“ შორის: 5 წუთამდე — გაჩერება, მეტი — დგომა (გარდა ჩასხდომა-გადმოსხდომისა და დატვირთვა-გადმოტვირთვისა).
0,3 ‰	ალკოჰოლური სიმთვრალის ზღვარი: მძღოლის სისხლში 0,3 პრომილეზე მეტი ეთანოლი სიმთვრალედ ითვლება.
300 მ	„არასაკმარისი ხილვადობა“ — გზის ხილვადობა 300 მ-ზე ნაკლებ მანძილზეა შემცირებული (ბნელი, ნისლი, წვიმა, თოვა).

საფუძვლები

📘 ძირითადი ცნებები

გზა — მოძრაობისთვის გახსნილი გზის ან ქუჩის მთელი ზედაპირი. მოიცავს სავალ ნაწილს, ტროტუარს, გვერდულას, გამყოფ ზოლს, ველობილიკს და ტრამვაის ლიანდაგსაც.
სავალი ნაწილი — გზის ელემენტი, რომელიც ურელსო სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობისთვისაა განკუთვნილი (ტროტუარის, გვერდულასა და ბილიკების გარდა).
გზაჯვარედინი — ერთ დონეზე გზების კვეთა, შეერთება ან განშტოება. მიმდებარე ტერიტორიიდან (ეზო, ავტოგასამართი და ა. შ.) გამოსასვლელის კვეთა გზაჯვარედინად არ ითვლება — იქიდან გამომსვლელი ყველას უთმობს გზას.
დასახლებული პუნქტი — განაშენიანებული ტერიტორია, რომლის შესასვლელი და გამოსასვლელი შესაბამისი საგზაო ნიშნებითაა აღნიშნული.
მთავარი გზა — გზა, რომელიც აღნიშნულია ნიშნით „მთავარი გზა“ ან „ავტომაგისტრალი“; გზაჯვარედინის წინ — „მეორეხარისხოვან გზასთან გადაკვეთის“ მაფრთხილებელი ნიშნებით. ნიშნების გარეშე: მკვრივსაფრიანი გზა მთავარია ღორღიანთან და გრუნტოვანთან შედარებით, ღორღიანი — გრუნტოვანთან შედარებით.
გზის დათმობა — ვალდებულება, არ განაგრძო, არ განაახლო მოძრაობა ან არ შეასრულო მანევრი, თუ ეს უპირატესობის მქონე მონაწილეს აიძულებს უეცრად შეცვალოს მიმართულება ან სიჩქარე.
გასწრება — დაკავებული ზოლიდან გამოსვლით იმავე ზოლში, თანმხვედრი მიმართულებით წინ მოძრავი სატრანსპორტო საშუალების გადასწრება. დაბრკოლების შემოვლა (გვერდის ავლა) — უძრავი დაბრკოლების გვერდის ავლა ზოლის შეცვლით; ეს მანევრია და გასწრებად არ ითვლება.
გაჩერება — მოძრაობის განზრახ შეწყვეტა 5 წუთამდე (ან მეტ ხანს, თუ საჭიროა მგზავრთა ჩასხდომა-გადმოსხდომა ან დატვირთვა-გადმოტვირთვა). დგომა — შეწყვეტა 5 წუთზე მეტი ხნით სხვა მიზნით. საცობში ან შუქნიშანთან ლოდინი გაჩერებად არ ითვლება.
იძულებითი გაჩერება — გაჩერება ტექნიკური გაუმართაობის, ტვირთის, მძღოლის (მგზავრის) მდგომარეობის ან გზაზე მოულოდნელად შექმნილი დაბრკოლების გამო.
არასაკმარისი ხილვადობა — ხილვადობა 300 მ-ზე ნაკლებია ბნელის, ნისლის, წვიმის, თოვის ან გვირაბში გავლის დროს. შეზღუდული ხილვადობა — ხილვადობას ამცირებს გზის გეომეტრია ან დაბრკოლება: მოკლე მოსახვევი, აღმართის დასასრული, გამწვანება, ნაგებობა.
საცხოვრებელი ზონა — შესაბამისი ნიშნით აღნიშნული განაშენიანებული ტერიტორია, სადაც სპეციალური წესები მოქმედებს: ქვეითს უპირატესობა აქვს, სიჩქარე — არაუმეტეს 20 კმ/სთ. იგივე წესები ვრცელდება ეზოს ტერიტორიაზეც.
ავტომაგისტრალი — სპეციალურად აშენებული გზა, რომელიც მიმდებარე ტერიტორიებს არ ემსახურება, მიმართულებები გამყოფი ზოლითაა გამიჯნული და აღნიშნულია ნიშნით „ავტომაგისტრალი“.

🪪 მძღოლის ვალდებულებები

თან უნდა იქონიო და უფლებამოსილი პირის მოთხოვნით წარადგინო: მართვის მოწმობა (შესაბამისი კატეგორიის) და სატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტი.
მძღოლი ვალდებულია უსაფრთხოების ღვედით ისარგებლოს და უზრუნველყოს, რომ ღვედი გამოიყენონ მის გვერდით მსხდომმა მგზავრებმაც.
მართვისას მობილური ტელეფონით სარგებლობა აკრძალულია. გამონაკლისი — ყურსასმენი ან ხმამაღალი (დისტანციური) საუბრის ფუნქცია, როცა ორივე ხელი თავისუფალია.
ალკოჰოლი: სისხლში 0,3 პრომილეზე მეტი ეთანოლი ალკოჰოლურ სიმთვრალედ ითვლება. აკრძალულია მართვა ალკოჰოლური, ნარკოტიკული ან ფსიქოტროპული სიმთვრალისას, აგრეთვე ისეთი წამლის ზემოქმედებისას, რომელიც რეაქციასა და ყურადღებას აქვეითებს.
პოლიციის უფლებამოსილი პირის მოთხოვნით მძღოლი ვალდებულია გაიაროს სიმთვრალე-სიფხიზლის შემოწმება.
მგზავრობის დაწყებამდე შეამოწმე და გზაში უზრუნველყავი ავტომობილის ტექნიკური გამართულობა.
აკრძალულია მოძრაობა გაუმართავი სამუხრუჭო სისტემით, საჭის მექანიზმით ან გადაბმულობით; ღამით განათების გარეშე გზაზე — ჩამქრალი ფარებით; ნისლის, წვიმის, თოვის დროს — მძღოლის მხარეს უმოქმედო მინასაწმენდით.
განსაკუთრებული სიფრთხილე გმართებს ქვეითების (ბავშვები, ხანდაზმულები, შეზღუდული შესაძლებლობის პირები) და ველოსიპედისტების მიმართ.
თეთრი ხელჯოხით ან გამყოლ ძაღლთან ერთად მოძრავ უსინათლო ქვეითს გზა ყველა შემთხვევაში უნდა დაუთმო.
მოთხოვნათა იერარქია: მარეგულირებლის სიგნალები უპირატესია შუქნიშანზე, ნიშნებსა და მონიშვნაზე; შუქნიშანი — უპირატესობის განმსაზღვრელ ნიშნებზე; ნიშნები — მონიშვნაზე; დროებითი (გადასატანი) ნიშანი — სტაციონარულზე.
გაითვალისწინე მდგომარეობა, რომელიც მართვაზე მოქმედებს: დაღლილობა, უძილობა, მედიკამენტები.
მძღოლი ვალდებულია დაემორჩილოს პოლიციის უფლებამოსილი პირის კანონიერ მოთხოვნას.

რეგულირება და უპირატესობა

🚦 შუქნიშანი

წითელი (ან წითელი მოციმციმე) — მოძრაობა აკრძალულია.
წითელი + ყვითელი ერთად — მოძრაობა ჯერ კიდევ აკრძალულია; მალე ჩაირთვება მწვანე.
ყვითელი — მოძრაობა აკრძალულია. გამონაკლისი: თუ ყვითელის ჩართვისას გაჩერება მხოლოდ მკვეთრი დამუხრუჭებით შეგიძლია, გაქვს უფლება, განაგრძო მოძრაობა.
ყვითელი მოციმციმე — მოძრაობის ნებას რთავს და აფრთხილებს: გზაჯვარედინი არარეგულირებულია (გაიარე პრიორიტეტის ნიშნებით ან ზოგადი წესებით), წინ ქვეითთა გადასასვლელი ან საფრთხეა.
მწვანე — მოძრაობის ნებას რთავს; მწვანე მოციმციმე — ნებას რთავს, მაგრამ დრო იწურება და მალე ამკრძალავი სიგნალი ჩაირთვება.
ისრიანი სიგნალები: ისრის გამოსახულებიანი წითელი, ყვითელი და მწვანე იმავე მნიშვნელობისაა, ოღონდ მხოლოდ მითითებული მიმართულებით. მარცხნივ მოხვევის ისარი მობრუნების უფლებასაც იძლევა, თუ ეს ნიშნით ან მონიშვნით არ იკრძალება.
დამატებითი სექცია: მოძრაობა შეიძლება მხოლოდ ჩართული სექციის დროს; გამორთული სექცია ამ მიმართულებით მოძრაობას კრძალავს. თუ სექციის ისარი ძირითად წითელთან ან ყვითელთან ერთადაა ჩართული, ისრის მიმართულებით მოძრაობისას გზა უნდა დაუთმო ყველა სხვა მიმართულებიდან მოძრავს.
ძირითად მწვანეზე გამოსახული კონტურის ისრები გატყობინებს, რომ შუქნიშანს დამატებითი სექცია აქვს და სხვა ნებადართულ მიმართულებებზე მიგითითებს.
თუ შუქნიშნები მოძრაობის თითოეული ზოლის ზემოთაა, თითოეული მხოლოდ თავის ზოლზე მოქმედებს.
რევერსული შუქნიშანი: წითელი „X“ ზოლზე მოძრაობას კრძალავს, ქვემოთ მიმართული მწვანე ისარი — ნებას რთავს. გამორთული რევერსული შუქნიშანი ორმხრივი მონიშვნით აღნიშნულ ზოლზე გასვლას კრძალავს.
ამკრძალავ სიგნალზე გაჩერდი „სდექ“ ხაზთან (ან შესაბამის ნიშანთან), მისი არარსებობისას — გადასაკვეთი სავალი ნაწილის წინ ისე, რომ ქვეითებს ხელი არ შეუშალო.
ნებადამრთველი სიგნალის ჩართვისას ჯერ გაატარე ისინი, ვინც გზაჯვარედინის გავლას ამთავრებს, და ქვეითები, რომლებმაც გადასვლა ვერ დაასრულეს.
რკინიგზის გადასასვლელთან, გასახსნელ ხიდთან და მსგავს ადგილებში მოციმციმე წითელი სიგნალი კრძალავს გავლას; ყვითელი მოციმციმე იქ ნიშნავს: გავლა შეიძლება, ოღონდ განსაკუთრებული სიფრთხილით.

👮 მარეგულირებელი

მარეგულირებლის სიგნალები ყველაფერზე უპირატესია — შუქნიშანზეც, ნიშნებზეც და მონიშვნაზეც. სამი ძირითადი ჟესტი:

ჟესტი	რას ნიშნავს
ხელი ზემოთ აწეული	„ყურადღება, სდექ“ — ყველასთვის. ვინც გზაჯვარედინზე უკვე შესულია, გავლას ამთავრებს; ვინც მკვეთრი დამუხრუჭების გარეშე ვერ ჩერდება, აგრძელებს მოძრაობას.
ხელები განზე გაშვერილი ან ჩამოშვებული	გვერდების მხრიდან: ურელსო ტრანსპორტს შეუძლია პირდაპირ და მარჯვნივ, ტრამვაის — მხოლოდ პირდაპირ, ქვეითები კვეთენ სავალ ნაწილს. მკერდისა და ზურგის მხრიდან — მოძრაობა აკრძალულია.
მარჯვენა ხელი წინ გაშვერილი	მარცხენა გვერდის მხრიდან: ურელსოს — ყველა მიმართულებით, ტრამვაის — მარცხნივ. მკერდის მხრიდან — ყველას მხოლოდ მარჯვნივ. მარჯვენა გვერდისა და ზურგის მხრიდან — სდექ. ქვეითები გადადიან მარეგულირებლის ზურგის უკან.

გზაჯვარედინზე მარეგულირებლის რეგულირებისას ამკრძალავი და მიმთითებელი ნიშნები მოქმედებას აგრძელებს, თუ მარეგულირებელი პირდაპირ არ მიუთითებს მათ უგულებელყოფაზე.
ამკრძალავი სიგნალის დროს გაჩერდი „სდექ“ ხაზთან, მისი არარსებობისას — გადასაკვეთი სავალი ნაწილის წინ ან მარეგულირებლის წინ.
წითელი სინათლის წრიული მოძრაობა (ფარანი, დისკი) ყველასთვის „სდექ“ სიგნალია.
სასტვენის სიგნალი ყურადღების მისაპყრობადაა და დამატებით ჟესტს ახლავს.
თუ მარეგულირებელი ხმამაღლამოლაპარაკე მოწყობილობით ან ჟესტით გაჩერებას მოგთხოვს, გაჩერდი მის მიერ მითითებულ ადგილას.

🔀 გზაჯვარედინის გავლის წესები

გზაჯვარედინი რეგულირებულია, თუ რიგითობას შუქნიშანი ან მარეგულირებელი განსაზღვრავს. თუ შუქნიშანი გამორთულია, გაფუჭებულია ან ყვითელი მოციმციმეა და მარეგულირებელიც არ დგას — გზაჯვარედინი არარეგულირებულია და მოქმედებს პრიორიტეტის ნიშნები და ზოგადი წესები.
რეგულირებულზე: მწვანეზე მარცხნივ მოხვევისას ან მობრუნებისას გზა დაუთმე საპირისპირო მიმართულებიდან პირდაპირ და მარჯვნივ მოძრავებს.
დამატებითი სექციის ისრით მოძრაობისას, თუ ის ძირითად წითელთან ან ყვითელთან ერთადაა ჩართული, გზა დაუთმე ყველა სხვა მიმართულებიდან მოძრავს.
ნუ გახვალ გზაჯვარედინზე, თუ მასზე ხერგილია და იძულებული გახდები, გაჩერდე და განივი მოძრაობა დააბრკოლო — მწვანე სიგნალის დროსაც კი.
არარეგულირებულზე, არათანაბარმნიშვნელოვანი გზების კვეთაზე: მეორეხარისხოვან გზაზე მოძრავი გზას უთმობს მთავარ გზაზე მოძრავს — მისი შემდგომი მიმართულების მიუხედავად.
თუ მთავარი გზა გზაჯვარედინზე მიმართულებას იცვლის, მასზე მოძრავები ერთმანეთში თანაბარმნიშვნელოვანი გზების წესებით ხელმძღვანელობენ; ასევე — მეორეხარისხოვან გზებზე მოძრავები ერთმანეთში.
თანაბარმნიშვნელოვანი გზების კვეთაზე მოქმედებს „მარჯვენა მხარის წესი“: გზა დაუთმე მარჯვნიდან მოახლოებულ სატრანსპორტო საშუალებას.
მარცხნივ მოხვევისას ან მობრუნებისას თანაბარმნიშვნელოვან გზაზე გზა დაუთმე საპირისპიროდან პირდაპირ ან მარჯვნივ მოძრავს.
ტრამვაის (რელსიან ტრანსპორტს) არარეგულირებულ თანაბარმნიშვნელოვან კვეთაზე უპირატესობა აქვს ურელსოს მიმართ — მიმართულების მიუხედავად.
წრიული მოძრაობის გზაჯვარედინზე უპირატესობას დადგმული პრიორიტეტის ნიშნები განსაზღვრავს: საქართველოში შესასვლელებთან, როგორც წესი, დგას ნიშანი „დაუთმე გზა“ — მაშინ წრეზე მოძრავს აქვს უპირატესობა და შემსვლელი უთმობს. თუ ნიშნები არ არის, კვეთა თანაბარმნიშვნელოვანია და მარჯვენა მხარის წესი მოქმედებს.
გრუნტოვანი გზიდან მკვრივსაფრიან გზაზე გასვლისას გზა დაუთმე ამ გზაზე მოძრავს; მიმდებარე ტერიტორიიდან გამოსვლისას — ყველა მონაწილეს, ქვეითების ჩათვლით.
თუ საფრის ტიპს ვერ არჩევ (ბნელა, თოვლი, ტალახი) და პრიორიტეტის ნიშნებიც არ არის — ჩათვალე, რომ მეორეხარისხოვან გზაზე ხარ.
გზის დათმობის განზრახვა ნათლად გამოხატე სიჩქარის შემცირებით ან გაჩერებით.

მოძრაობა

⏲️ სიჩქარე და დისტანცია

სიჩქარე ისე შეარჩიე, რომ ავტომობილს მუდმივად აკონტროლებდე: გაითვალისწინე რელიეფი, გზისა და ავტომობილის მდგომარეობა, დატვირთვა, ამინდი, მოძრაობის ინტენსივობა და ხილვადობა.
ლიმიტები „B“ კატეგორიისთვის: საცხოვრებელი ზონა — 20 კმ/სთ; დასახლებული პუნქტი — 60 კმ/სთ; დაუსახლებელი პუნქტის გზა — 90 კმ/სთ; ავტომაგისტრალი — 110 კმ/სთ.
მსუბუქი მისაბმელით „B“ კატეგორია ყველა გზაზე მოძრაობს არაუმეტეს 80 კმ/სთ-ით; სხვა მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების ბუქსირებისას — არაუმეტეს 50 კმ/სთ-ით.
დასახლებულ პუნქტში ნიშნით შეიძლება 60 კმ/სთ-ზე მაღალი სიჩქარეც დაშვებულ იქნეს, მაგრამ ნიშნით დაშვება ვერასდროს გადააჭარბებს შენი კატეგორიისთვის დადგენილ ზღვარს.
აკრძალულია მკვეთრი დამუხრუჭება — გარდა შემთხვევისა, როცა ეს საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან ასაცილებლადაა საჭირო.
უსაფუძვლოდ მეტისმეტად ნელა მოძრაობაც აკრძალულია — სხვების გადაადგილებას ნუ გაართულებ.
შესამჩნევი შენელების წინ დარწმუნდი, რომ ამით საფრთხეს არ ქმნი, და განზრახვა წინასწარ ანიშნე (თუ „სდექ“ სიგნალი ავტომატურად არ ინთება).
დაიცავი უსაფრთხო დისტანცია წინ მიმავალთან — მისი მოულოდნელი დამუხრუჭებისას რომ არ შეეჯახო — და გვერდითი ინტერვალი.
წვიმისა და თოვის დროს სამუხრუჭო მანძილი იზრდება — შეამცირე სიჩქარე და გაზარდე დისტანცია; წვიმის დასაწყისში გზა განსაკუთრებით მოლიპულია.
მოყინულ გზაზე მოერიდე დამუხრუჭებას, სიჩქარისა და მიმართულების მკვეთრ ცვლილებას. დაიმახსოვრე: ყველაზე ხშირად იყინება ხიდი, გზაგამტარი და ესტაკადა.
ზამთარში გაითვალისწინე ყველა თვლის ზამთრის საბურავებით აღჭურვის საჭიროება, განსაკუთრებულ პირობებში — მოცურების საწინააღმდეგო ჯაჭვებისაც.

🏎️ გასწრება

გასწრება სრულდება მარცხენა მხრიდან. მარჯვნიდან გასწრება მხოლოდ მაშინაა ნებადართული, როცა წინ მიმავალმა მარცხნივ მოხვევის სიგნალი მისცა და მანევრს ასრულებს.
დაწყებამდე დარწმუნდი: უკნიდან არავინ გასწრებს; წინ მიმავალი თვითონ არ აპირებს გასწრებას; ზოლი, რომელზეც გადიხარ, საკმარის მანძილზე თავისუფალია და სიჩქარეთა სხვაობა მანევრს მოკლე დროში დაასრულებინებს.
აკრძალულია იმ სატრანსპორტო საშუალების გასწრება, რომელიც თვითონ ასწრებს ან დაბრკოლებას შემოუვლის („ორმაგი გასწრება“).
გასწრება აკრძალულია გზაჯვარედინზე ან უშუალოდ მის წინ — გარდა: წრიული მოძრაობის გზაჯვარედინისა; შემთხვევისა, როცა მთავარ გზაზე მოძრაობ; და რეგულირებულ გზაჯვარედინზე საპირისპირო ზოლზე გაუსვლელად გასწრებისა.
გასწრება აკრძალულია რკინიგზის გადასასვლელზე და მის წინ 100 მ-ზე ახლოს (გარდა გზაჯვარედინის ტიპის შუქნიშნით რეგულირებული გადასასვლელისა).
გასწრება აკრძალულია შეზღუდული ხილვადობის პირობებში საპირისპირო ზოლზე გასვლით, ასევე ამკრძალავი ნიშნის ან მონიშვნის ზონაში.
გზაჯვარედინსა და რკინიგზასთან გასწრების აკრძალვა არ ვრცელდება ორთვლიანი ველოსიპედის, ორთვლიანი მოპედისა და უეტლო მოტოციკლის გასწრებაზე.
ქვეითთა გადასასვლელთან: გადასასვლელს მიახლოებული ან მის წინ შეჩერებული ავტომობილის გასწრება მხოლოდ საკმარისად შემცირებული სიჩქარით შეიძლება; თუ გადასასვლელზე ქვეითი მოძრაობს — გასწრება აკრძალულია.
ვისაც გასწრებენ, ეკრძალება სიჩქარის მომატება ან სხვა ქმედებით ხელის შეშლა; შეძლებისდაგვარად მიუახლოვდი სავალი ნაწილის მარჯვენა კიდეს.
ნელმავალი ან 7 მ-ზე გრძელი სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი დაუსახლებელ პუნქტში ვალდებულია გასწრება გაუადვილოს უკან მომავლებს — საჭიროებისას განაპირას გაჩერდეს კიდეც.
თუ გასწრებისას მოულოდნელი დაბრკოლება ან საფრთხე გამოჩნდა — შეწყვიტე გასწრება; უკან მომავლებმა ზოლში დაბრუნების საშუალება უნდა მოგცენ.
გასწრებისას გასასწრებს საკმარისი გვერდითი სივრცე დაუტოვე — განსაკუთრებით ველოსიპედისტსა და მოტოციკლისტს.

🅿️ გაჩერება და დგომა

გაჩერდი და დადექი სავალი ნაწილის მარჯვენა კიდესთან, რაც შეიძლება ახლოს; დაუსახლებელ პუნქტში — შესაძლებლობისამებრ სავალი ნაწილის გარეთ.
მარცხენა მხარეს გაჩერება-დგომა ნებადართულია: ცალმხრივმოძრაობიან გზაზე და დასახლებულ პუნქტში ისეთ გზაზე, სადაც თითო მიმართულებისთვის თითო ზოლია და შუაში ტრამვაის ლიანდაგი არ არის.
დგომა ნებადართულია ერთ რიგად, სავალი ნაწილის კიდის პარალელურად; ორ რიგად — მხოლოდ უეტლო ორთვლიანებისთვის.
გაჩერება აკრძალულია: ქვეითთა და ველოსიპედისტთა გადასასვლელებზე და მათ წინ 5 მ-ზე ახლოს; სავალი ნაწილების გადაკვეთაზე და ნაპირებიდან 5 მ-ში; ტრამვაისა და რკინიგზის ლიანდაგებზე ან მათთან ახლოს.
ასევე აკრძალულია: ხიდზე, ესტაკადასა და გზაგამტარზე (თუ თანმხვედრი მიმართულებით ორ ზოლზე ნაკლებია), მათ ქვეშ და გვირაბში; იქ, სადაც ხილვადობა თუნდაც ერთი მიმართულებით 100 მ-ზე ნაკლებია.
ასევე აკრძალულია: სადაც უწყვეტ მონიშვნის ხაზამდე 3 მ-ზე ნაკლები რჩება; სადაც სხვებს შუქნიშანს ან ნიშანს დაუფარავ; სამარშრუტო ტრანსპორტისა და ტაქსის გაჩერებიდან 15 მ-ში, თუ მათ აბრკოლებ; სამარშრუტო ზოლზე, ველობილიკზე, ველოზოლსა და ტროტუარზე (თუ ნიშნით არ არის დაშვებული).
დგომა აკრძალულია: ყველგან, სადაც გაჩერებაა აკრძალული; რკინიგზის გადასასვლელთან 50 მ-ზე ახლოს; ეზოდან გამოსასვლელთან; შშმ პირთა სადგომზე; იქ, სადაც სხვას სადგომზე შესვლა-გამოსვლას გადაუკეტავ.
დგომა აკრძალულია დაუსახლებელ პუნქტში „მთავარი გზა“ ნიშნით აღნიშნული გზის სავალ ნაწილზე, ასევე ყველგან, სადაც ნებადართული სიჩქარე 80 კმ/სთ-ს აღემატება.
იძულებითი გაჩერებისას აკრძალულ ადგილას: ჩართე საავარიო შუქსიგნალიზაცია, დადგი საავარიო გაჩერების ნიშანი (დასახლებულში ≥15 მ, დაუსახლებელში ≥30 მ) და მიიღე ყველა ზომა ავტომობილის იქიდან გასაყვანად.
ავტომობილის დატოვებისას მიიღე ზომები, რომ თვითნებურად არ დაიძრას და უნებართვოდ არ გამოიყენონ.
დაუსახლებელ პუნქტში ღამის გასათევად ან ხანგრძლივი დასვენებისთვის დგომა მხოლოდ სპეციალურ სადგომზე ან გზის ფარგლების გარეთ შეიძლება.

სხვა მონაწილეები და განსაკუთრებული მონაკვეთები

🚶 ქვეითები და ველოსიპედისტები

არარეგულირებულ ქვეითთა გადასასვლელთან მიახლოებისას შეამცირე სიჩქარე, საჭიროებისას გაჩერდი და გაატარე გადასასვლელზე შესული ან შემავალი ქვეითები.
რეგულირებულ გადასასვლელზე ამკრძალავ სიგნალზე გაჩერდი გადასასვლელის წინ; მოძრაობის უფლების მიღების შემდეგ ნუ დააბრკოლებ ქვეითებს, რომლებიც გადასვლას ამთავრებენ.
სხვა გზაზე მოხვევისას — მონიშნული გადასასვლელი იქ რომც არ იყოს — გზა დაუთმე იმ გზის სავალ ნაწილზე შესულ ქვეითებს.
ნუ შეხვალ გადასასვლელზე, თუ იძულებული გახდები, მასზე გაჩერდე.
თუ არარეგულირებული გადასასვლელის წინ სამარშრუტო ტრანსპორტი გაჩერდა ან შეანელა, მეზობელ ზოლში მოძრაობა განაგრძე მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდები — მის წინ ქვეითი არ არის.
გაჩერებაზე მდგომი სამარშრუტო ტრანსპორტის გვერდის ავლისას შეამცირე სიჩქარე, საჭიროებისას გაჩერდი — მგზავრები უსაფრთხოდ უნდა ჩასხდნენ და გადმოვიდნენ.
გაჩერებულ ავტომობილთან, რომელსაც ღია კარი ან ჩართული სანათი აქვს, განსაკუთრებული სიფრთხილით ჩაიარე — ქვეითი ან ბავშვი შეიძლება მოულოდნელად გამოჩნდეს.
მიმდებარე ტერიტორიიდან გზაზე გამოსვლისას და გზიდან მასზე შესვლისას ქვეითებს გზა დაუთმე.
საცხოვრებელ ზონაში ქვეითს შეუძლია გზის მთელ სიგანეზე იაროს და ბავშვებს თამაშიც შეუძლიათ — ქვეითს უპირატესობა აქვს; მძღოლის სიჩქარე — არაუმეტეს 20 კმ/სთ. აკრძალულია გამჭოლი მოძრაობა, სასწავლო სვლა და ჩართული ძრავით დგომა. ზონიდან გამოსვლისას ყველას უთმობ.
ველოსიპედისტებს განსაკუთრებული სიფრთხილით მოეპყარი: გასწრებისას საკმარისი გვერდითი სივრცე დაუტოვე; ველოზოლზე და ველობილიკზე გაჩერება აკრძალულია.
ველოსიპედის მძღოლს უფლება აქვს, გაჩერებულ ან ნელა მოძრავ ავტომობილებს მარჯვნიდან შემოუაროს, ამიტომ მოხვევის წინ მარჯვენა მხარეც შეამოწმე.
უსინათლო ქვეითს — თეთრი ხელჯოხით ან გამყოლი ძაღლით — გზა ყოველთვის დაუთმე.

🛤️ ავტომაგისტრალი და რკინიგზის გადასასვლელი

ავტომაგისტრალი

აკრძალულია ქვეითის, ცხოველის, ველოსიპედის, მოპედის მოძრაობა, ასევე იმ ავტომობილისა, რომლის კონსტრუქციული სიჩქარე 40 კმ/სთ-ს არ აღემატება; აკრძალულია სასწავლო სვლაც.
აკრძალულია მობრუნება, უკუსვლა და ცენტრალურ გამყოფ ზოლზე ან მის განივ შეერთებებზე გასვლა.
გაჩერება-დგომა მხოლოდ სპეციალურად მონიშნულ ადგილებშია ნებადართული. იძულებითი გაჩერებისას გაიყვანე ავტომობილი სავალი ნაწილიდან; თუ ვერ ახერხებ — ჩართე საავარიო შუქსიგნალიზაცია და დადგი ნიშანი.
შესვლისას გზა დაუთმე ავტომაგისტრალზე მოძრავებს; ისარგებლე აჩქარების ზოლით. გამოსვლისას დროულად გადადი განაპირა ზოლზე და შემდეგ შენელების ზოლზე.
3,5 ტ-ზე მძიმე სატვირთოებს და 7 მ-ზე გრძელ შემადგენლობებს მეორე ზოლის იქით მოძრაობა ეკრძალებათ.
იგივე წესები ვრცელდება „საავტომობილო გზის“ ნიშნით აღნიშნულ გზებზეც, რომლებიც მიმდებარე ტერიტორიებს არ ემსახურება.

რკინიგზის გადასასვლელი

რკინიგზის ლიანდაგზე გადადი მხოლოდ გადასასვლელით და გზა ყოველთვის დაუთმე მატარებელს (ლოკომოტივს, დრეზინას).
ნუ შეხვალ გადასასვლელზე, თუ შლაგბაუმი დაკეტილია, იკეტება ან იწევა — მაშუქი სიგნალის მიუხედავად; ასევე შუქნიშნის ან მარეგულირებლის ამკრძალავ სიგნალზე — შლაგბაუმის მდგომარეობის მიუხედავად.
თუ გადასასვლელს არც შლაგბაუმი აქვს და არც შუქნიშანი — გადადი მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდები, რომ მატარებელი არ უახლოვდება.
ნუ შეხვალ გადასასვლელზე, თუ იძულებული გახდები მასზე გაჩერდე; გადასასვლელი შეუჩერებლად უნდა გაიარო.
აკრძალული მოძრაობისას გაჩერდი „სდექ“ ხაზთან, ნიშანთან ან შუქნიშანთან; მათ გარეშე — შლაგბაუმიდან ≥5 მ, ხოლო შლაგბაუმის გარეშე — უახლოესი რელსიდან ≥10 მ.
აკრძალულია: გადასასვლელის წინ მდგომი ავტომობილების საპირისპირო ზოლით შემოვლა, შლაგბაუმის თვითნებური გახსნა, გასწრება გადასასვლელზე და მის წინ 100 მ-ში.
იძულებითი გაჩერებისას ლიანდაგზე: სასწრაფოდ გადმოსხი მგზავრები და ეცადე, ავტომობილი ლიანდაგიდან გაიყვანო. თუ ვერ ახერხებ — გაგზავნე ორი ადამიანი ლიანდაგის გასწვრივ ორივე მხარეს 1000 მ-ზე (ერთი თუ გყავს — ცუდი ხილვადობის მხარეს), თვითონ დარჩი ავტომობილთან და მიეცი საერთო განგაშის სიგნალი: ერთი გრძელი და სამი მოკლე ხმოვანი სიგნალი.
მატარებლის გამოჩენისას გაიქეცი მისკენ და მიეცი გაჩერების სიგნალი: ხელის წრიული მოძრაობა — დღისით მკვეთრი ფერის ქსოვილით ან შესამჩნევი საგნით, ღამით — ჩირაღდნით ან ფარნით.

ტექნიკა და გარემო

💡 გარე სანათი ხელსაწყოები

დღე-ღამის ბნელ დროსა და არასაკმარისი ხილვადობისას მოძრავ ავტომობილს ჩართული უნდა ჰქონდეს ახლო ან შორი ნათების ფარები და უკანა საგაბარიტო სინათლეები.
შორი ნათება ახლოზე გადართე: დასახლებულ პუნქტში, თუ გზა საკმარისადაა განათებული; შემხვედრთან აცილებისას — მასთან არანაკლებ 150 მ-ში (ან უფრო შორსაც, თუ შემხვედრი ფარების გადართვით გთხოვს); ყველა შემთხვევაში, როცა სხვას შეიძლება თვალი მოსჭრა.
თუ შემხვედრის ფარებმა თვალი მოგჭრა: ზოლის შეუცვლელად შეანელე, გაჩერდი და ჩართე საავარიო შუქსიგნალიზაცია; მოძრაობა განაახლე მხედველობის სრულად აღდგენის შემდეგ.
ნისლსაწინააღმდეგო ფარები გამოიყენება არასაკმარისი ხილვადობისას და ვიწრო, მიხვეულ-მოხვეულ გზებზე — შორ ან ახლო ნათებასთან ერთად; წინ — თეთრი ან ყვითელი, უკან — მხოლოდ წითელი.
დღისითაც სავალდებულოა ახლო ნათება (და უკანა საგაბარიტოები): ბუქსირებისას მობუქსირეზე, ორგანიზებულ კოლონაში, ბავშვთა ჯგუფის გადაყვანისას, არაგაბარიტული ან სახიფათო ტვირთის გადაზიდვისას; მოტოციკლს დღისით ყოველთვის უნდა ენთოს წინ ახლო ნათების ერთი ფარა მაინც და უკან წითელი მაშუქი.
ღამით ან არასაკმარისი ხილვადობისას გზაზე გაჩერებული/მდგომი ავტომობილი აღნიშნე წინა და უკანა საგაბარიტო სინათლეებით; სქელ ნისლში, თოვასა და ძლიერ წვიმაში დამატებით შეიძლება ახლო ნათების ან ნისლსაწინააღმდეგო ფარების ჩართვა.
დასახლებულ პუნქტში საგაბარიტოების ნაცვლად შეიძლება პარკირების ნათურების ჩართვა, თუ ავტომობილი ≤6 მ სიგრძისა და ≤2 მ სიგანისაა და მისაბმელი არ აქვს.
უკუსვლის მაშუქი მხოლოდ უკუსვლისას (ან მისი დაწყების წინ) უნდა ინთებოდეს.
აკრძალულია ავტომობილის წინ წითელი და უკან თეთრი სინათლეებით აღჭურვა (უკუსვლის მაშუქის გარდა).
ფარა-პროჟექტორი და ფარა-მაძიებელი მხოლოდ დაუსახლებელ პუნქტში შეიძლება გამოიყენო, ისიც შემხვედრის არარსებობისას.

🌱 ეკო-მართვა

ეკონომიური და ეკოლოგიური მართვის საკითხები საგამოცდო ბილეთებში ცალკე თემად შედის. პრინციპი მარტივია: ნაკლები საწვავი = ნაკლები ხარჯი და ნაკლები გამონაბოლქვი.

დაძვრი და აჩქარდი თანაბრად, ნელა — მკვეთრი აჩქარება საწვავის ხარჯს მკვეთრად ზრდის.
იმოძრავე თანაბარი სიჩქარით, აჩქარება-დამუხრუჭების ხშირი მონაცვლეობის გარეშე; შორიდან განჭვრიტე სიტუაცია — წითელ შუქნიშანთან ღვედივით მიცურდი და მუხრუჭს ნაკლებად დასჭირდები.
გადართე მაღალ გადაცემაზე ადრე და იმოძრავე ძრავის დაბალი ბრუნვებით — მაღალი ბრუნვები ზედმეტ საწვავს წვავს.
შენელებისას გამოიყენე ძრავით დამუხრუჭება (გადაცემის ჩართული მდგომარეობა) — თანამედროვე ძრავები ამ დროს საწვავს თითქმის არ ხარჯავენ.
ხანგრძლივი დგომისას ძრავა გამორთე — უქმ სვლაზე მუშაობა საწვავს ფუჭად წვავს. დაიმახსოვრე: საცხოვრებელ ზონაში ჩართული ძრავით დგომა პირდაპირ აკრძალულია.
რეგულარულად შეამოწმე საბურავებში ჰაერის წნევა: დაბალი წნევა ზრდის გორვის წინაღობას, საწვავის ხარჯსა და საბურავის ცვეთას, აუარესებს მართვადობასაც.
მოაშორე ზედმეტი წონა და აეროდინამიკური წინაღობა: დაუტვირთავი საბარგულის ჭერის რიკები და ბოქსი ხარჯს საგრძნობლად ზრდის.
მაღალ სიჩქარეზე ღია ფანჯრების ნაცვლად ვენტილაცია გამოიყენე; კონდიციონერი და სხვა ელექტრომოწყობილობები საწვავის ხარჯს ზრდის — ჩართე საჭიროებისამებრ.
დროული ტექმომსახურება (ძრავის ზეთი, ჰაერის ფილტრი, სანთლები) ძრავას ეკონომიურად ამუშავებს.
დაგეგმე მარშრუტი წინასწარ — საცობებისა და ზედმეტი კილომეტრების არიდება ყველაზე ეფექტიანი ეკო-ხერხია.

ახლა ივარჯიშე ბილეთებზე

კონსპექტის კითხვა საწყისი ეტაპია — ცოდნას ვარჯიში ამყარებს. გადადი ბილეთებზე და შეამოწმე, რამდენად დაგამახსოვრდა თითოეული თავი; საგზაო ნიშნების კატალოგი კი ცალკე გვერდზეა.

ბილეთები თემების მიხედვით საგზაო ნიშნები გამოცდის სიმულაცია